स्वतंत्र होडी!

ते दोघे तलावाकाठी शांत बसले होते.

तिने विचारलं, "भाजी कोणती करू?"

तो म्हणाला, "इतक्या रम्य ठिकाणी येऊन भाजीचा प्रश्न?"

ती त्याला हलकेच फटका देत म्हणाली, "गप रे. असतात असे प्रश्न."

"तुला हवी ती किंवा कंटाळा आला असेल तर जेवायला बाहेर जाऊ."

स्वतःच्या मनाने काही सहजपणे करण्याची सवय घालवून बसलेली ती त्याच्याकडे पाहत बसली.

कागदाची होडी करण्यासाठी पर्स मधला कागद घेत ती म्हणाली, "होडी कशी करू?"

"तुला हवी तशी." तो सहज म्हणाला.

"एवढं स्वातंत्र्य?" तिने प्रश्न केला.

तो आश्चर्याने म्हणाला, "हो. का? काय झालं? भाजी आणि होडी करण्यात काय विचारायचं?"

ती खाली पाहत म्हणाली, "सवय नाही."

तो तिच्याकडे लक्ष देऊन म्हणाला, "कसली?"

"आधीच्या relation मध्ये कसलंच स्वातंत्र्य नव्हतं. श्वास पण त्याच्याच मर्जीने घ्यायचा राहिला होता फक्त. Confidence च गेला. म्हणून अत्यंत silly गोष्टीसाठी पण permission घेऊ लागले. ती  गोष्ट त्याचा ego सुखावू लागली. त्यातून नशिबाने बाहेर पडले. पण तो असा म्हणजे सगळे असे असतील असा समज आपण करून घेतो. म्हणून तुला हा मूर्ख प्रश्न विचारला. Toxic relationship आणि स्वातंत्र्य नाही. ही जाणीव त्रास देत होती." ती कागद अस्वस्थपणे चुरगाळत म्हणाली.

तो निवांतपणे म्हणाला, "स्वातंत्र्याची सवय करून घे."

तिने थोड कचरत विचारलं, "जमेल?"

तो तितक्याच शांतपणे म्हणाला, "स्वातंत्र्य नसताना जमवलंस ना? मग स्वातंत्र्य पण सवयीचं होईल."

ती सांगू लागली, "स्वातंत्र्य नव्हतं तेव्हा पर्याय नव्हता. ज्याच्यासोबत होते तो प्रेम या lable खाली स्वातंत्र्य हिरावून घेत होता. सतत लक्ष ठेवणं, space न देणं, त्याच्या दृष्टीने सगळं perfect करणं, म्हणजे आपल्यासाठी पारतंत्र्यच ना?"

तो म्हणून गेला, "पण आता आहे ना स्वातंत्र्य? आहे ना पर्याय हवं ते करण्याचा?"

ती त्याच विचारात म्हणाली, "पर्याय नसण्याची सवय होते माणसाला."

"सवयी लागतात तशा घालवायच्या पण असतात." त्याने ठणकावून सांगितलं.

"सवयी लागणंही अवघड आणि सुटणं पण अवघड." ती हताश होत म्हणाली.

त्याने तिच्याकडे पाहत म्हटलं, "Negative राहायचं ठरवलंस तर काही घडणार नाही."

"Negative होत नाहीये, facts सांगतेय."

"हो. मग fact ही पण आहे की सवय अंगी बाणवायला २१ दिवस पुरतात."

"सगळ्याची उत्तरं आहेत तुझ्याकडे."

"शोधली की सगळ्याची उत्तरं सापडतात."

"काहीही बोलले तरी तुझ्याकडे reply आहेच."

"असायला हवा. तुझ्यासारख्या मुलीला प्रश्न इतके की कोणीतरी google च्या रूपात तुला भेटायला हवं. तुझं google मी आहे. सगळ्या प्रश्नांची उत्तरं या google बाबा कडे मिळतील."

"उत्तरांचं ठीक आहे. पण प्रेम करशील?"

"Google बाबा ला कोणी प्रेम करायला तेवढं शिकवलं नाही. तेवढं शिकवशील?"

"प्रेम शिकवता येत नाही."

"मग?"

"ते होतं."

"जशी सवय होते तसं?" तो विचारपूर्वक म्हणाला.

ती हसली.

"प्रेम ही पण एक सवयच आहे ना गं?" त्याने निरागसपणे विचारलं.

ती गोड हसत म्हणाली, "प्रेम हे प्रेमच असतं.. त्या माणसाची सवय होते."

"मग प्रेम वाढतं?" त्याने प्रश्न केला.

ती विचार करत म्हणाली, "ती सवय आवडली तर प्रेमही वाढतं."

"थोडं अवघड आहे हे प्रेमाचं गणित." त्याने तिच्या हातातला होडीचा कागद घेत म्हटलं.

ती नवा कागद हातात घेत त्या कागदाची होडी बनवत म्हणाली, "हो, ठोकताळे नाहीत. २+२ = ४ यात नाही."

तो हातातल्या कागदाकडे पाहत म्हणाला, "हो ना... मग आमच्यासारख्या माणसांचं अवघड होतं गं. बाकी इतकी philosophy सांगतो आणि प्रेमाच्या विषयात गडबड."

ती कागदाची घडी व्यवस्थित घालत म्हणाली, "आम्ही आहोत ना मग."

तिच्याकडे पाहत तो म्हणाला,"आम्ही म्हणजे तुम्ही मुली का?"

ती होडी बनवण्यात गुंग होत म्हणाली, "असंच काही नाही. प्रेम कळणं हे केवळ मुलींचं department नाहीये. हे कोणालाही कळू शकतं. ह्याच्याशी related गोष्टींचं अर्थात, प्रेमाचं google जाणणारे आम्ही आहोत असं समज. मग प्रेम जाणणारी मुलंही तितकीच आहेत बरं."

पण आमच्यासारख्या लोकांनां प्रेम कळत नाही." तो तोंड पाडत म्हणाला.

"कळत असतं पण वळत नाही. जसं हे सवय, स्वातंत्र्य ही चर्चा जी आपण केली त्यात मी कच्ची आहे पण पक्क करायला तू आहेस. माझ्या स्वातंत्र्याची जाणीवेची होडी तूच तरंगत ठेवशील. तसं प्रेमाच्या department मध्ये तुला पक्क करायला, तुझी होडी तरून न्यायला मी तत्पर आहे. क्या बोलते हो partner?" तिची कागदाची होडी बनवून पूर्ण झाली होती.

"जमेल आपलं." तो हातातला होडी न बनवलेला कागद तिच्याकडे देत म्हणाला.

"हां, जसं स्वतंत्रपणे काम करायची मला सवय होईल तशी प्रेमाची तुला होईल." तिची होडी स्वतंत्रपणे आणि मुक्तपणे पाण्यात तरंगत होती.

ती गोड हसली. ती नवं स्वातंत्र्य अनुभवत होती. जाचातलं आयुष्य मागे टाकत नव्या वाटेवर ती निघाली होती. ह्याच्यासारखी साथ केव्हापासून तिला हवी होती. तिने अलगद त्याचा हात हातात घेतला.

तो म्हणाला, "या google ला प्रेमाचे प्रश्न पडलेत. विचारू?"

"विचार." असं म्हणत ती हसली.

तिची होडी पाण्यात निवांतपणे तरंगत होती.

- वरुण भागवत