हत्ती आणि आत्मविश्वास

Photography- Varun Bhagwat

भलाथोरला हत्ती पाहिला. एक नाही. अनेक होते. आपापल्या विश्वात रमले होते. निवांतपणे डुलत- डुलत फिरत होते. का नाही फिरणार... ही तर त्यांची जागा.. हे तर अभयारण्य. इथे आपण माणसं बंदी आणि ते मोकळे!

बंद राहण्यावरून एक गोष्ट आठवली.

एक माणूस रस्त्यावरून जात होता.  रस्ता कच्चा, विशेष वर्दळ नव्हती. त्या रस्त्याच्या कडेला बांधलेला हत्ती त्याला दिसला. आता हत्तीसारखा प्राणी म्हणजे किती अवाढव्य असतो याची आपल्याला कल्पना आहेच. पण इतक्या अवाढव्य प्राण्याला बांधून ठेवणं ही कल्पना आधी त्या माणसाला challenging वाटली. त्याने नीट पाहिल्यावर त्याच्या लक्षात आलं की एवढा अजस्त्र हत्ती फक्त एका दोरखंडाने बांधला होता. ते ही एका पायाला तेवढा दोरखंड होता. त्याचं कुतूहल वाढलं. त्याने पाहिलं की कदाचित एखादा साखळदंड असेल किंवा अदृश्य पिंजरा. पण कसलं काय... काहीच नव्हतं. त्याने आजूबाजूला पाहिलं. फार कोणी नव्हतं. तेवढ्यात तिथे जवळच एक माणूस गवत कापताना दिसला. त्याने त्या गवत कापणाऱ्या माणसाला विचारलं, “काय हो, हा हत्ती एका दोरखंडाने कसा काय बांधता आला. हा ते दावं तोडू शकत नाही?”

 

यावर गवत कापणारा मनुष्य हसला. गवत कापता कापता तो म्हणाला, “हा हत्ती लहान होता तेव्हा त्याला पहिल्यांदा या दोरखंडाने बांधलं होतं. तेव्हा त्याच्यात इतकी ताकद नव्हती की तो हे तोडू शकेल. तेव्हा तर या पेक्षा सुद्धा चांगलंच अजून घट्ट पण बांधलं होतं. तेव्हा त्याने प्रयत्न केला होता स्वतःला सोडवायचा पण ते शक्य झालं नाही. त्यानंतर त्याची अशीच समजूत झाली की हा दोरखंड आपल्याला बांधून ठेवतो. हा आपण तोडू शकत नाही. त्यानंतर त्याने प्रयत्नच सोडून दिला.”

Photography- Varun Bhagwat

 

माझं लक्ष पुन्हा अभयारण्यात मुक्तपणे बागडणाऱ्या, जलक्रीडा करणाऱ्या हत्तीकडे गेलं. या हत्तीला म्हणावंसं वाटलं की तुमची भाषा तुम्हाला कळत असेल.. त्यामुळे जा आणि त्या बांधलेल्या हत्तीला सांग की तुला कोणी बांधलं नाहीये. मान्य आहे तेव्हा याला दोर तोडता आला नसेल. पण आता... आता प्रयत्न करायला काय हरकत आहे?

 

आपल्या आयुष्यात असे अनेक दोरखंड असतात. सुरुवातीला तर ते तापदायक वाटतात. पण एक वेळ येते जेव्हा त्यांना तोडून आत्मविश्वासाने पुढे जाणं शक्य असतं. पण त्याच वेळेला कच खाल्ली जाते आणि या दोरखंडाचं महत्त्व उगीच वाढतं. लहानपणी कधी तरी एखाद्याला स्टेज वर जाण्याची भीती बसते. मोठं झाल्यावर ती भीती तशीच राहते. आपणच आपली भीती घालवू शकतो.. पण मी हे करू शकतो हा विश्वास पाहिजे. कधीकधी एकाच झटक्यात हा दोरखंड तोडून आपण मनाने बंधमुक्त होऊ शकतो. पण त्यासाठी तोडणाऱ्याची तयारी पाहिजे. हा भीतीचा दोरखंड तुटला की अभयारण्यात आत्मविश्वासाने वावरणाऱ्या हत्तीसारखे आपण मनाने मजबूत होतो.

 

बोलता बोलता अभयारण्य मागे पडलं. हत्ती त्याच्या विश्वात मोकळा होता नि मी माझ्या विश्वात! तनाने मोकळा झालोच पण मनाने सुद्धा मोकळा झालो होतो आणि आता त्या बांधलेल्या हत्तीच्या शोधात होतो.  

-       वरुण भागवत